สวัสดี ท่านผู้ทำบัญชีทุกท่าน ฉบับนี้หายตัวไปนานจนต้องขออภัยกันเป็นวาระแรก ก่อนอื่นเริ่มด้วยวันสำคัญที่เป็นเกร็ดประจำจดหมายข่าว ซึ่งฉบับนี้ขอนำเสนอข้อมูลของวันที่ 1 ธันวาคม ย้อนไปเมื่อ 2 ปีก่อน ในเงาแห่งภาวะตึงเครียด ใครจะไปนึกว่า พระจันทร์และดาวจะยิ้มให้ชาวโลกทุกผู้ทุกนาม วันเดียวกันนี้ ประเทศต่าง ๆ รณรงค์ต่อสู้โรคร้ายที่คร่าชีวิตผู้คนไปมากมาย เอดส์ ด้วยโบว์แดงแจ้งข่าว เพื่อหวังจะเตือนใจให้ทุกคนทำทุกสิ่งอย่างมีสติ นอกจากนี้ ในวโรกาสมิ่งมงคล ขออัญเชิญสิ่งศักดิ์สิทธิ์ดลบันดาลให้องค์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของข้าพระบาทชาวไทยทั้งหลายทรงพระเกษมสำราญ มีพระชนมายุยิ่งยืนนาน
ในวงวิชาชีพ ผลจากการสัญจรไปจังหวัดต่าง ๆ จดหมายข่าวจึงร้อนใจจนต้องขอแจ้งไปถึงบริษัทที่มีส่วนได้เสียต่อสาธารณะทั้งหมดว่า ท่านเหลือเวลาเพียงน้อยนิดสำหรับจัดการกับการเปลี่ยนแปลงมาตรฐานการบัญชีที่จะเริ่มต้นในปี 2554 บริษัทใดจะจ้างนักคณิตศาสตร์ประกันภัยคำนวณผลประโยชน์หลังออกจากงาน ผลประโยชน์ระยะยาวอื่น บริษัทใดจะต้องใช้การบัญชีตามแนวทางส่วนประกอบกับที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ กิจการที่ค้าอสังหาริมทรัพย์จะกระทบยอดตัวเลขรายได้และนำเสนออย่างไรไม่ให้ผู้ใช้งบการเงินเข้าใจผิด
เชิญได้ตามอัธยาศัย
ในกรณีที่ท่านผู้ทำบัญชีของกิจการนอกขอบเขตในย่อหน้าที่แล้ว ท่านคงใจจดจ่อเหมือนนารอฝน (แต่ขออย่าให้เทลงมาแบบหาดใหญ่เล้ย...สาธุ) ไม่นานนี้ ท่านคงจะได้เห็นประกาศ ซึ่งเชื่อว่า ท่านผู้ทำบัญชีคงเห็นของขวัญชิ้นใหญ่ที่สภาวิชาชีพบัญชีจัดให้เกี่ยวกับมาตรฐานการบัญชีเรื่องผลประโยชน์ของพนักงานที่น่าจะทำให้ท่านเบิกบานใจ (เป็นอะไรต้องติดตาม) ขณะเดียวกัน จดหมายข่าวได้เตรียมเกราะกำบังไว้ในกรณีที่ท่านอาจเขวี้ยงอิฐ...วิ้ว...มาเพราะมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 36 เรื่องการด้อยค่าของสินทรัพย์อาจกลับมาทำให้ท่าน (ขอพูดภาษาวัยรุ่น (ไม่รู้รุ่นไหน)) เซ็งเป็ดระดับหนึ่ง จดหมายข่าวขอเชิญท่านชั่งตวงวัดความสุขความทุกข์ตามอัธยาศัย แต่อย่าลืมว่า ทุกข์สุขอย่างไร นักบัญชีคงเต็มใจทำหน้าที่เสมอไป เพราะ IFRS ยังเปลี่ยนมิรู้วาย
จดหมายข่าวเล่าเรื่องรายได้มา 3 ฉบับแล้ว แต่การตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับที่ 13 เรื่องโปรแกรมสิทธิพิเศษแก่ลูกค้า Customer Loyalty Program ยังไม่จบ ฉบับนี้ ท่านที่ติดตามละครเกาหลีได้ที่ร้านกาแฟ Coffee Prince (ss 2 s ให้ใกล้เคียงกับความซับซ้อน) ได้ ณ บัดนี้
ฉบับที่แล้วท่านทราบที่มาของแต้มสะสมกาแฟแล้ว (ชีวิตจริงของท่านอาจยากกว่านั้น ไม่เป็นไร เชื่อมือนักบัญชีมืออาชีพว่าจัดการได้ทุกเรื่อง) ครั้งนี้จะให้เห็นว่า เจ้าของร้านต้องลงบัญชีอย่างไร โดยขอยกตัวอย่างในกรณีที่กิจการผู้ขายเป็นผู้จัดหารางวัล
ร้านกาแฟตามจดหมายข่าวขายกาแฟ 1 แก้วให้แต้มสะสมเป็นคูปอง 1 ฉบับ ลูกค้าสะสมคูปองครบ 10 ฉบับนำมาแลกกาแฟได้ฟรี1 แก้ว การส่งเสริมการขายนี้เริ่ม 1 มกราคม (แบบโจทย์บัญชีเป๊ะ) และกำหนดว่าให้ใช้คูปองได้ไม่เกิน 31 มีนาคม ปีเดียวกัน เจ้าของร้านคาดว่าจะขายกาแฟพร้อมคูปองได้ 10,000 แก้ว และคาดว่าจะมีสมาชิกมาใช้คูปองแลกกาแฟฟรีจำนวน 80%
ในช่วงการส่งเสริมการขายนี้ เจ้าของร้านรับรู้รายได้จากการขายกาแฟแต่ละแก้ว โดย
เดบิต เงินสด 11 บาท
เครดิต รายได้ 10 บาท
รายได้รับล่วงหน้า 1 บาท
สิ้นเดือน มกราคม ลูกค้านำคูปองมาแลกกาแฟฟรี 40% เป็นจำนวนครึ่งหนึ่งจากที่ผู้บริหารคาดไว้ กิจการรับรู้รายได้ (40/80) x10,000 x 1 = 5,000 บาท
เดบิต รายได้รับล่วงหน้า 5,000 บาท
เครดิต รายได้ 5,000 บาท
ต้นเดือน กุมภาพันธ์ เจ้าของปรับปรุงการคาดการณ์โดยคาดว่าลูกค้าจะใช้สิทธิ 90% และเฉพาะเดือนนี้ สมาชิกมาใช้สิทธิ 41%จำนวนสิทธิที่ใช้สะสมจึงเป็น 40 + 41 = 81% กิจการจะรับรู้รายได้สะสมจำนวน (81/90) x 10,000 x 1 = 9,000 บาท ในเดือนมกราคม กิจการรับรู้รายได้จจากการแลกคูปองไป 5,000 บาท ดังนั้น กิจการจะรับรู้รายได้เดือนกุมภาพันธ์ จำนวน 4,000 บาท
เดบิต รายได้รับล่วงหน้า 4,000 บาท
เครดิต รายได้ 4,000 บาท
ต้นเดือน มีนาคม ผู้บริหารยังคาดว่ามีสมาชิกมาใช้คูปองแลกกาแฟ 90% ในเดือนมีนาคมลูกค้านำคูปองมาแลกเพียง 8% ทำให้มีผู้มาใช้สิทธิทั้งหมดเป็น 81+8= 89% และหลังจากนั้นสิ้นสุดกำหนดการใช้คูปอง ดังนั้น รายได้รับล่วงหน้าทั้งหมดที่บันทึกอยู่จึงต้องรับรู้ทั้งหมดในเดือนนี้เป็น (90/90) x 10,000 x 1 = 10,000 บาท กิจการได้รับรู้รายได้แล้ว 9,000 บาท (5,000 บาท ในเดือนมกราคม และ 4,000 บาทในเดือนกุมภาพันธ์) ดังนั้น กิจการรับรู้ส่วนที่เหลืออีก 1,000 บาท ในเดือนมีนาคม โดยบริษัทจะมีต้นทุนขายน้อยลงเพราะลูกค้าใช้คูปองน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ 1%
ในตัวอย่างข้างต้น ท่านผู้ทำบัญชีจะเห็นว่า รายได้รับล่วงหน้าจะกลับมาเป็นรายได้ในรอบบัญชีที่ลูกค้านำคูปอง แต้มหรือสิทธิมาแลกสินค้าหรือบริการ (โดยปกติกิจการควรทำเป็นรายเดือน และกระบวนการต้องครอบคลุมทั้งการสำรวจแต้มที่ลูกค้าใช้สิทธิ การรับรู้รายการและการประมาณการแต้มที่คาดว่าลูกค้าใช้สิทธิ) หรือกลับรายการรายได้รับล่วงหน้าหลังสิ้นสุดกำหนดการใช้สิทธินั้น ซึ่งภาระของกิจการจะยาวนาน หากกำหนดการใช้สิทธิยาวนาน ดังจะเห็นได้จากกิจการที่มีการให้แต้มสะสมขณะนี้เริ่มมีโครงการส่งเสริม (ถลุง) การใช้แต้ม เพราะการตีความมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับนี้คาดว่าจะใช้กับกิจการในปี 2555 เพื่อจะผ่อนภาระการปรับย้อนหลังต่อไป
ประเด็นที่ท่านผู้ทำบัญชีควรคำนึงถึงนอกจากการปรับระบบบัญชีและรายงานเกี่ยวกับภาษีมูลค่าเพิ่ม คือ ต้องสื่อสารฝ่ายการตลาดของกิจการเพื่อเตรียมกลยุทธ์การส่งเสริมการขายที่จะทำให้แผนรายได้ของกิจการกำหนดขึ้นอย่างเหมาะสมต่อไป
จดหมายข่าวฉบับหน้าจะพยายามส่งข้อมูลให้ท่านก่อนสิ้นปี เพื่อเล่าเรื่องการนำเสนองบการเงิน โดยหวังว่าจะเป็นของขวัญปีใหม่ให้ท่านออกงบการเงินที่ปรับปรุงตัวเลขที่เป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงมาตรฐานการบัญชีเหล่านี้ให้ผู้บริหารดูใช้เป็นแม่เหล็กดูดมือผู้บริหารให้จับปากกาอนุมัติโบนัสให้ท่าน ก่อนที่ผลประกอบการและฐานะการเงินปี 2554 หลังมาตรฐานการบัญชีใหม่จะทำให้งบการเงินเปลี่ยนแปลงไป สุดท้ายนี้ ด้วยธรรมเนียมไทยที่ดี ไปมาลาไหว้ (สำนวนอาจไม่ถูกต้อง...แต่มรรยาทงามแน่นอน) กราบสวัสดีทุกท่าน
7 ธันวาคม 2553
คณะกรรมการด้านการทำบัญชี